Nâng cao hiệu quả ngành hàng trồng dâu nuôi tằm ở tỉnh Lào Cai (gồm địa phận Yên Bái cũ)

Được xác định là một trong những cây trồng chủ lực của địa phương, nghề trồng dâu, nuôi tằm tại Lào Cai đang có nhiều chuyển biến tích cực nhờ đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật và đổi mới phương thức sản xuất.

Nếu như trước đây người dân chủ yếu sử dụng các giống dâu truyền thống có năng suất thấp, dễ nhiễm bệnh gỉ sắt, bạc thau thì nay nhiều giống mới như Sa Nhị Luân, Quế Ưu, GQ2, S7 đã được đưa vào sản xuất và cho hiệu quả rõ rệt.

Các giống dâu này có phiến lá dày, hàm lượng dinh dưỡng cao, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, năng suất đạt trên 35 tấn lá/ha, đáp ứng nhu cầu thức ăn cho tằm và nâng cao hiệu quả kinh tế trên cùng đơn vị diện tích.

Cùng với đổi mới giống cây trồng, nhiều hộ dân đã mạnh dạn áp dụng các tiến bộ kỹ thuật vào nuôi tằm thương phẩm.

Mô hình nuôi tằm trên khay trượt đang dần thay thế phương thức nuôi dưới nền nhà truyền thống.

Hệ thống khay nhiều tầng có thể di chuyển linh hoạt giúp tận dụng diện tích, thuận tiện chăm sóc, giảm đáng kể công lao động và nâng cao năng suất.

Chị Nguyễn Thị Phương, thôn Đồng Trạng, xã Trấn Yên, chia sẻ: “Gia đình tôi áp dụng mô hình nuôi tằm trên khay trượt gần một năm nay và nhận thấy hiệu quả cao hơn hẳn. Khi thời tiết thay đổi, tằm ít bị bệnh hơn; việc cho ăn, dọn khuôn cũng nhẹ nhàng hơn, trong khi năng suất kén tăng đáng kể so với trước”.

Theo ngành chuyên môn, quy mô nuôi tằm bằng khay trượt có thể tăng gấp 2 - 3 lần so với phương thức truyền thống. Đây là giải pháp phù hợp trong điều kiện quỹ đất sản xuất hạn chế, đồng thời góp phần giảm thiểu rủi ro do thời tiết bất lợi.

Bên cạnh đó, một số hộ dân đã đầu tư hệ thống nuôi tằm trong phòng điều hòa nhằm kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm.

Môi trường nuôi ổn định giúp tằm sinh trưởng đồng đều, hạn chế dịch bệnh, nâng cao chất lượng kén.

Dù chi phí đầu tư ban đầu khá lớn, nhưng đây được xem là hướng đi tất yếu trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động mạnh đến sản xuất nông nghiệp.

Nhiều tiến bộ kỹ thuật khác cũng đang được áp dụng rộng rãi như nuôi tằm hai giai đoạn, sử dụng né gỗ thay thế né tre, nuôi tằm bằng dâu cắt cành, ứng dụng thiết bị giám sát môi trường nuôi… Qua đó góp phần nâng cao chất lượng kén, đáp ứng yêu cầu của công nghệ ươm tơ hiện đại.

Đến hết năm 2025, toàn tỉnh Lào Cai có trên 1.700 hộ trồng dâu, nuôi tằm với diện tích 1.535 ha dâu. Sản lượng kén đạt hơn 2.000 tấn mỗi năm, mang lại giá trị kinh tế trên 400 tỷ đồng. Từ cây dâu, con tằm, nhiều hộ dân đã có nguồn thu nhập ổn định, từng bước nâng cao đời sống.

Phát triển chuỗi liên kết, mở rộng vùng nguyên liệu

Trước đây, nghề trồng dâu, nuôi tằm ở Lào Cai chủ yếu sản xuất nhỏ lẻ, đầu ra sản phẩm phụ thuộc nhiều vào thương lái nên thiếu tính ổn định.

Để khắc phục hạn chế này, các địa phương đã tích cực vận động người dân tham gia tổ hợp tác, hợp tác xã, liên kết với doanh nghiệp trong cung ứng giống, chuyển giao kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm.

Hiện nay, toàn tỉnh Lào Cai có 20 doanh nghiệp, hợp tác xã và hơn 130 tổ hợp tác tham gia liên kết sản xuất, trong đó có một doanh nghiệp thực hiện chế biến thô tơ tằm.

Các mô hình liên kết đang từng bước hình thành chuỗi giá trị khép kín từ cung ứng giống, sản xuất, thu mua đến chế biến và tiêu thụ sản phẩm, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của ngành dâu tằm tơ.

Theo định hướng giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Lào Cai tiếp tục xác định dâu tằm là ngành hàng chủ lực, tập trung phát triển tại các vùng đất bãi ven sông, suối và khu vực đồi thấp gắn với cơ sở chế biến.

Tỉnh phấn đấu đến năm 2030 mở rộng diện tích dâu lên trên 2.000 ha, sản lượng lá đạt khoảng 46.000 tấn.

Cụ thể hóa mục tiêu này, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 186/KH-UBND ngày 24/4/2026, đặt mục tiêu trong năm 2026 phát triển 1.700 ha dâu, tăng 243 ha so với năm 2025; nâng sản lượng kén tằm lên 2.300 tấn và giá trị sản xuất đạt trên 460 tỷ đồng.

Để hoàn thành các mục tiêu đề ra, các địa phương đang tập trung rà soát, quy hoạch vùng sản xuất phù hợp; chuyển đổi diện tích cây trồng kém hiệu quả sang trồng dâu theo hướng hàng hóa.

Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng vùng trồng an toàn dịch bệnh, sử dụng các giống dâu và giống tằm có năng suất, chất lượng cao.

Các đơn vị liên kết tiếp tục tham gia cung cấp giống tằm con, phục vụ sản xuất và cung ứng cho các hộ nuôi quy mô lớn; từng bước áp dụng đồng bộ các tiến bộ kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất, chất lượng kén.

Cùng với đó, tỉnh chú trọng thu hút doanh nghiệp đầu tư vào sơ chế, chế biến sâu, hình thành chuỗi liên kết bền vững giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp.

Song song với phát triển sản xuất, nhiều chính sách hỗ trợ cũng đang được triển khai, tập trung vào xây dựng nhà nuôi tằm, đầu tư hệ thống khay trượt, cải tạo cơ sở vật chất và phát triển nguồn giống chất lượng cao.

Ngành chuyên môn tăng cường tập huấn, xây dựng các mô hình điểm để người dân tiếp cận và áp dụng hiệu quả tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất; từng bước cơ giới hóa, hiện đại hóa các khâu sản xuất và chế biến.

Từ những chuyển biến tích cực trong sản xuất, liên kết và tiêu thụ sản phẩm, nghề trồng dâu, nuôi tằm ở Lào Cai đang từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa theo chuỗi giá trị.

Với sự đồng hành của chính quyền, doanh nghiệp và người dân, ngành dâu tằm tơ được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát triển bền vững, nâng cao giá trị sản phẩm, tạo sinh kế ổn định cho người dân và góp phần thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển.