Bước ngoặt từ lời giải bài toán "chi phí cao, lợi nhuận mỏng"

Vùng đất Mỹ Quí vốn nổi tiếng với những cánh đồng lúa bạt ngàn, nhưng bao đời nay, người nông dân vẫn quẩn quanh với cái khó "được mùa mất giá" hoặc "chi phí cao, lợi nhuận mỏng". HTX Thắng Lợi, dù có bề dày hoạt động từ năm 2002, cũng không đứng ngoài vòng xoáy đó.

Trước đây, quy trình canh tác của 95 thành viên HTX trên 447 ha lúa thường thiếu đồng bộ. Việc quản lý thủ công, thiếu nhật ký sản xuất và mã vùng trồng khiến việc truy xuất nguồn gốc trở nên... xa xỉ.

Máy móc cũ kỹ cùng việc sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật theo cảm tính không chỉ làm tăng chi phí mà còn ảnh hưởng đến môi trường.

Đứng trước thách thức đó, Ban Giám đốc HTX nhận ra rằng, nếu không thay đổi, con đường đi tới no ấm sẽ ngày càng thu hẹp. Khi chủ trương Chuyển đổi số ngành nông nghiệp của tỉnh Đồng Tháp được phát động, HTX Thắng Lợi đã nhanh chóng nắm bắt, xem đây là "chìa khóa vàng" để tái cơ cấu HTX và góp phần bảo vệ môi trường sống.

Số hóa từng khâu sản xuất

Ông Nguyễn Văn Hùng, Chủ tịch HĐQT, Giám đốc HTX Dịch vụ Nông nghiệp Thắng Lợi cho biết: “Cuộc cách mạng tại Thắng Lợi bắt đầu từ những điều nhỏ nhất: Thay cuốn sổ tay ghi chép bằng chiếc điện thoại thông minh. Với sự hỗ trợ của Sở Nông nghiệp và Môi trường, các thành viên HTX được đào tạo cài đặt phần mềm FaceFarm.

Giờ đây, mọi công đoạn từ xuống giống, bón phân đến ngày thu hoạch đều được số hóa, tạo nên hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch – tấm giấy thông hành quan trọng để hạt gạo vươn xa”.

Trên cánh đồng, sự hiện diện của công nghệ 4.0 ngày càng đậm nét. Hệ thống trạm quan trắc mực nước, bẫy rầy thông minh và ống cảm biến theo dõi ngập khô xen kẽ (AWD) đã thay thế cho việc thăm đồng bằng mắt thường.

Đặc biệt, việc ứng dụng thiết bị bay không người lái (drone) để phun xịt và sạ cụm không chỉ giúp tiết kiệm 20-30% vật tư nông nghiệp mà còn bảo vệ sức khỏe người lao động.

Sự chuyển mình này càng có ý nghĩa hơn khi HTX tham gia dự án của Tổ chức Rikolto (Bỉ), áp dụng tiêu chuẩn sản xuất lúa gạo bền vững (SRP). Đây là bước đệm để HTX thực hiện thành công Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, giảm phát thải của Chính phủ.

Lời tâm huyết của người "thuyền trưởng" và quả ngọt đầu tiên

Nói về hành trình gian nan nhưng đầy tự hào này, ông Nguyễn Văn Hùng chia sẻ: "Thời gian đầu vận động bà con chuyển đổi số, chúng tôi gặp không ít khó khăn. Nông dân mình vốn quen với cái cuốc, cái cày, giờ bảo dùng điện thoại 'quản lý cánh đồng' thì ai cũng ngại. Nhưng tôi quan niệm, muốn đi xa phải đi cùng nhau, và muốn bà con tin thì mình phải là người đi đầu".

Ông Hùng nhấn mạnh, chuyển đổi số không chỉ là mua máy móc hay cài phần mềm, mà quan trọng nhất là chuyển đổi tư duy.

"Làm nông ngày nay không chỉ cần sức, mà còn cần trí. Tại HTX Thắng Lợi, chúng tôi quyết tâm thay đổi từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp. Khi áp dụng công nghệ, năng suất có thể không tăng đột biến ngay lập tức, nhưng cái lợi lớn nhất là giảm được chi phí đầu vào và kiểm soát được chất lượng đầu ra ổn định. Đó chính là cách để tăng lợi nhuận bền vững cho thành viên", ông Hùng nói thêm.

Theo ông Hùng, sự hỗ trợ từ các cấp chính quyền và các tổ chức quốc tế như Rikolto là "cú hích" cực kỳ quan trọng. Việc chi trả 300.000 đồng/ha cho mỗi vụ đạt chuẩn SRP hay hỗ trợ các trang thiết bị thông minh đã tạo động lực rất lớn để người dân tự tin gắn bó với mô hình mới.