Thịt lợn bệnh là môi trường thuận lợi cho nhiều loại vi sinh vật phát triển mạnh

Theo cơ quan điều tra, từ đầu năm 2026 đến nay, các nghi phạm đã tiêu thụ khoảng 3.600 con lợn mắc dịch bệnh (tương đương gần 300 tấn). Số thịt này được đưa vào các chợ đầu mối, chợ dân sinh và bán cho Công ty TNHH thực phẩm Cường Phát. Công ty này liên quan đến đường dây dây giết mổ, tiêu thụ lợn nhiễm bệnh vừa bị phát hiện, cung cấp thực phẩm cho một số trường học trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Ngày 31/3, Hà Nội yêu cầu hơn 2.900 trường trên địa bàn rà soát, niêm yết công khai nguồn thực phẩm bếp ăn bán trú. Tuy nhiên vấn đề nhiều phụ huynh lo ngại là việc những con heo bệnh đã được tiêu thụ có thể gây ảnh hưởng như thế nào đối với con em mình.

Liên quan đến vấn đề này, trao đổi với PV Dân Việt, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, Chuyên gia Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết, thịt lợn chết hoặc thịt bệnh thường là môi trường thuận lợi cho nhiều loại vi sinh vật phát triển mạnh, trong đó có vi khuẩn như Salmonella, E.coli hay Listeria...

Trong đó, theo ông Thịnh, dịch tả lợn châu Phi lây lan rất nguy hiểm. Nhà nước cũng có lệnh cấm không được giết lợn bệnh dịch bán ra thị trường, phải tiêu huỷ. Dịch tả lợn châu Phi không có khả năng lây nhiễm sang người. Tuy nhiên, virus này có thể tồn tại lâu dài trong môi trường và lây lan giữa các con lợn qua đường hô hấp và tiêu hóa.

"Con người có thể trở thành tác nhân phát tán virus gây dịch tả châu Phi nếu tiếp xúc với các nguồn nhiễm bệnh như chuồng trại, phương tiện vận chuyển hay thực phẩm chế biến từ lợn nhiễm bệnh. Người mua lợn bệnh về giết mổ hay người bán lợn bệnh ra thị trường là vi phạm pháp luật, đáng bị trừng phạt, có thể bị xử lý hình sự, phạt tiền hoặc cấm hành nghề", ông Thịnh nói.

Dưới góc độ chuyên môn, trao đổi với PV Dân Việt, bác sĩ Lê Văn Thiệu, Khoa nhiễm khuẩn tổng hợp, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, khi ăn phải thịt lợn bệnh, người tiêu dùng có thể bị rối loạn tiêu hóa với các triệu chứng như tiêu chảy, nôn mửa, sốt cao. Những nhóm đối tượng dễ bị biến chứng nặng nhất là trẻ nhỏ, người già và phụ nữ mang thai.

"Không chỉ vi khuẩn, một số loại ký sinh trùng như giun xoắn, sán dây cũng có thể xâm nhập vào cơ thể nếu thịt không được nấu chín hoàn toàn. Chúng có thể gây tổn thương ở cơ, mắt hoặc thậm chí tấn công hệ thần kinh trung ương. Đặc biệt, thịt lợn chết hoặc ôi thiu có thể sinh ra nhiều độc tố như histamine, endotoxin hay mycotoxin. Những độc tố này rất khó bị phá hủy hoàn toàn, kể cả khi nấu ở nhiệt độ 100 độ C", bác sĩ Thiệu nhấn mạnh.

Bác sĩ Thiệu chia sẻ, khi ăn phải thịt chứa độc tố, người tiêu dùng có thể bị ngộ độc cấp tính với các biểu hiện như nôn mửa dữ dội, đau bụng, tiêu chảy, sốt cao, tụt huyết áp. Trong những trường hợp nặng, người bệnh có thể bị sốc nhiễm độc, đe dọa tính mạng.

"Nếu tiếp xúc lâu dài với lượng nhỏ độc tố, cơ thể cũng dễ bị tổn thương gan, thận, hệ miễn dịch và làm tăng nguy cơ ung thư. Điều đáng lo là những loại thịt chứa độc tố này thường không có dấu hiệu khác thường rõ rệt về màu sắc hay mùi vị, khiến người tiêu dùng dễ chủ quan", bác sĩ Thiệu cho hay.

Bên cạnh đó, khi lợn nhiễm tả châu Phi, sức đề kháng của chúng giảm đi rõ rệt, khiến đàn lợn dễ mắc thêm các bệnh lây nhiễm nguy hiểm khác như bệnh tai xanh, cúm, thương hàn, liên cầu khuẩn lợn hay lở mồm long móng. Trong đó, bệnh liên cầu khuẩn lợn rất dễ lây sang người qua các vết thương hở, vết trầy xước hoặc qua các món ăn tái sống, tiết canh.

Thịt lợn bệnh khó phát hiện bằng mắt thường

Nếu nhiễm liên cầu khuẩn lợn, người bệnh có thể phải đối diện với nguy cơ nhiễm độc tiêu hóa, nhiễm trùng máu, viêm màng não, viêm não, suy đa tạng, phải lọc máu, thở máy, hồi sức tích cực với chi phí điều trị cao và nguy cơ di chứng nặng nề.

Chia sẻ thêm về vấn đề này, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh cho rằng, trước nguy cơ dịch bệnh, vấn đề đầu tiên cơ quan chức năng phải phong toả khu vực có dịch để phòng ngừa lây lan. Lợn được nuôi hầu như toàn quốc, cơ quan quản lý, đặc biệt biệt Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phải kiểm soát chặt chẽ, tránh lây lan ra đàn lợn khác gây thiệt hại kinh tế.

Cơ quan quản lý về thú y nên kiểm soát tốt tình trạng giết mổ lợn, phải đóng dấu kiểm dịch mới được giết mổ, lưu hành. Tuy nhiên, trên thực tế hiện nay các chợ, thậm chí trong siêu thị, đóng dấu kiểm dịch trên thịt lợn rất ít, chứng tỏ khâu kiểm dịch chưa chặt chẽ.

"Cơ quan quản lý phải kiểm dịch tốt hơn để bảo vệ sức khoẻ cộng đồng cũng như bảo vệ phát triển đàn lợn, như vậy mới phát triển kinh tế tốt. Người tiêu dùng nhìn mắt thường khó phát hiện lợn có dịch hay không, lợn mới chớm dịch sau khi giết mổ thì thịt như lợn bình thường", ông Thịnh nói.

Đồng thời ông Thịnh khuyên, trong quá trình chế biến, cần đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, rửa tay sạch sẽ, sử dụng dao và thớt riêng cho thực phẩm sống và chín để tránh lây nhiễm chéo. Đặc biệt, người dân không nên ăn các món từ thịt heo sống hoặc tái như tiết canh, nem chua, gỏi thịt…