Dấu ấn của giai cấp nông dân Việt Nam trong hành trình 40 năm Đổi mới

Phát biểu tại Hội nghị gặp mặt 96 Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới sáng nay 12/0, tại Hà Nội, đồng chí Lương Quốc Đoàn - Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam gửi lời chúc mừng tới 96 Nông dân Việt Nam xuất sắc được lựa chọn từ hàng triệu nông dân trên cả nước.

Theo đồng chí Lương Quốc Đoàn, chương trình Tự hào Nông dân Việt Nam năm 2026 diễn ra vào thời điểm có ý nghĩa hết sức đặc biệt. Năm nay, chương trình diễn ra đúng dịp kỷ niệm 40 năm thực hiện công cuộc Đổi mới đất nước.

Nhìn lại chặng đường 40 năm qua, đồng chí Lương Quốc Đoàn khẳng định, công cuộc Đổi mới đã đạt được nhiều kết quả, thành tựu hết sức to lớn và đặc biệt. Trong đó, lĩnh vực nông nghiệp, nông dân, nông thôn có những chuyển biến rõ nét. Có thể nói, đây là một cuộc cách mạng trong nông nghiệp, với những thành tựu được cộng đồng quốc tế ghi nhận và đánh giá cao.

Từ một nước thiếu lương thực, chúng ta đã vươn lên trở thành một cường quốc xuất khẩu nông sản. Sau 40 năm, Việt Nam đã trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu nông sản lớn trên thế giới. Dự kiến năm 2026, kim ngạch xuất khẩu nông nghiệp của chúng ta đạt khoảng 74 tỷ USD.

Một dấu mốc đáng chú ý nữa là chỉ sau 3 năm thực hiện công cuộc Đổi mới, Việt Nam đã bắt đầu xuất khẩu gạo. Kể từ đó đến nay, ngành nông nghiệp liên tục duy trì xuất siêu, trở thành một trong những lĩnh vực đóng góp quan trọng vào nguồn thu ngoại tệ, góp phần cân đối và ổn định kinh tế vĩ mô.

Theo đồng chí Lương Quốc Đoàn, để làm nên những thành tựu đó, vai trò của người nông dân có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Các nghiên cứu, đánh giá đều cho thấy chính người nông dân là lực lượng trực tiếp tạo nên cuộc cách mạng trong nông nghiệp. Suốt 40 năm Đổi mới, những đóng góp của nông dân đã góp phần làm thay đổi diện mạo nông nghiệp, nông thôn và thúc đẩy sự phát triển của đất nước.

Đảng, Nhà nước luôn khẳng định: Nông nghiệp, nông dân, nông thôn là lợi thế, là trụ đỡ của nền kinh tế. Thực tiễn qua nhiều cuộc khủng hoảng trên thế giới và tại Việt Nam đã chứng minh rõ điều đó. Nông nghiệp, nông thôn luôn là nền tảng vững chắc, góp phần giúp đất nước vượt qua khó khăn, thách thức và duy trì ổn định kinh tế - xã hội.

Điển hình là cuộc khủng hoảng tài chính năm 1997, đặc biệt nghiêm trọng tại khu vực châu Á và Đông Nam Á. Nhờ có nền tảng nông nghiệp, nông thôn vững chắc, Việt Nam đã từng bước vượt qua những tác động của cuộc khủng hoảng, giữ được sự ổn định cần thiết.

Gần đây nhất là đại dịch Covid-19, khi nhiều quốc gia, kể cả những nền kinh tế lớn, phải đối mặt với những khó khăn chưa từng có. Trong bối cảnh đó, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định và tăng trưởng. Đặc biệt, sau khi kiểm soát được dịch bệnh, kinh tế nước ta phục hồi mạnh mẽ, đạt tốc độ tăng trưởng thuộc nhóm cao trên thế giới.

Đồng chí Lương Quốc Đoàn nhấn mạnh, phía sau sự ổn định đó có đóng góp rất quan trọng của nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Trong thời điểm dịch Covid-19 bùng phát, hàng triệu công nhân mất việc làm, các địa phương phải thực hiện cách ly, giãn cách xã hội, hoạt động sản xuất tại nhiều nhà máy, khu công nghiệp bị đình trệ. Tuy nhiên, sản xuất nông nghiệp vẫn được duy trì, bảo đảm nguồn cung lương thực, thực phẩm và góp phần ổn định đời sống người dân.

Khi các nhà máy phải đóng cửa, nhiều công nhân trở về quê hương vẫn có thể dựa vào nền tảng kinh tế nông thôn để duy trì cuộc sống. Điều đó một lần nữa cho thấy nông nghiệp, nông dân, nông thôn không chỉ giữ vai trò bảo đảm an ninh lương thực mà còn là điểm tựa quan trọng giúp đất nước ứng phó với những biến động, khủng hoảng.

"Chúng ta luôn xác định nông nghiệp, nông dân, nông thôn là trụ đỡ của nền kinh tế, góp phần giữ vững ổn định kinh tế - xã hội. Đất nước có được những thành quả phát triển như ngày hôm nay cũng nhờ có nền tảng vững chắc từ nông nghiệp, nông dân, nông thôn", Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam khẳng định.

Từ thực tiễn đó, có thể thấy vai trò to lớn và những đóng góp quan trọng của giai cấp nông dân Việt Nam, trong đó có những nông dân xuất sắc, tiêu biểu. Hôm nay, 96 Nông dân Việt Nam xuất sắc, đại diện cho hàng triệu nông dân trên cả nước, đã hội tụ về Thủ đô Hà Nội tham dự chương trình tôn vinh đầy ý nghĩa, nhân dịp kỷ niệm 40 năm công cuộc Đổi mới đất nước.

Hội Nông dân Việt Nam tập trung thực hiện nhiều nhiệm vụ trọng tâm để hỗ trợ hội viên, nông dân

Tại buổi gặp mặt, đề cập đến định hướng phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn trong thời gian tới, Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam Lương Quốc Đoàn cho biết: Ban Chấp hành Trung ương Đảng sẽ tiếp tục ban hành nghị quyết mới thay thế Nghị quyết số 19-NQ/TW trên cơ sở tổng kết thực tiễn. Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, Trung ương đang đặt ra yêu cầu đổi mới các mô hình tăng trưởng, xác định những định hướng chiến lược phù hợp với mục tiêu phát triển trong dài hạn.

Đây là nghị quyết có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhằm xác định mục tiêu, phương hướng và chiến lược phát triển lĩnh vực nông nghiệp, nông dân, nông thôn từ nay đến năm 2030, năm 2045 và tầm nhìn 100 năm. Đồng chí Lương Quốc Đoàn kỳ vọng, những định hướng mới sẽ tạo ra bước đột phá mạnh mẽ, mở ra một cuộc cách mạng lần thứ hai trong lĩnh vực nông nghiệp, nông dân, nông thôn.

Theo đồng chí Lương Quốc Đoàn - Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam, Đảng ta đã xác định những mục tiêu phát triển lớn gắn với hai dấu mốc lịch sử: 100 năm thành lập Đảng (năm 2030) và 100 năm thành lập nước (năm 2045). Theo đó, đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045, trở thành nước phát triển, có thu nhập cao.

Đây là những mục tiêu lớn, đầy thách thức, đòi hỏi sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị và toàn dân. Để hiện thực hóa khát vọng đó, đất nước cần khai thác hiệu quả các tiềm năng, lợi thế, đổi mới mô hình tăng trưởng, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Trong tiến trình này, khu vực nông nghiệp, nông thôn tiếp tục giữ vai trò quan trọng, đóng góp vào mục tiêu phát triển chung của đất nước.

"Mặc dù chúng ta đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đô thị hóa, nhưng nông nghiệp, nông dân, nông thôn vẫn là một trong những lĩnh vực hết sức quan trọng, giữ vai trò nền tảng trong thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước"- đồng chí Lương Quốc Đoàn nhấn mạnh.

Cũng theo đồng chí Lương Quốc Đoàn, những quyết sách chiến lược được Ban Chấp hành Trung ương ban hành thời gian qua, đặc biệt là các nghị quyết về những trụ cột phát triển, thể hiện rõ khát vọng và quyết tâm đổi mới mạnh mẽ của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các cơ quan Trung ương.

Trong tiến trình đó, vai trò của nông dân, đặc biệt là những Nông dân Việt Nam xuất sắc tiêu biểu cho thành tựu 40 năm Đổi mới, có ý nghĩa quan trọng đối với nền tảng phát triển của đất nước.

Trên cơ sở các nghị quyết của Đảng, Hội Nông dân Việt Nam cũng đang tập trung đổi mới phương thức hoạt động, hướng tới mục tiêu mọi hoạt động của Hội phải gắn với lợi ích thiết thực của hội viên, nông dân trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội và đời sống; đồng thời bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người nông dân.

Trong đó, Hội xác định Nông dân Việt Nam xuất sắc, nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi là lực lượng đầu tàu, những hạt nhân dẫn dắt các phong trào. Trung ương Hội sẽ tập trung xây dựng, đề xuất các cơ chế, chính sách với Đảng, Nhà nước và Chính phủ, nhằm đưa hoạt động của tổ chức Hội ngày càng đi vào thực chất, gắn với những vấn đề cụ thể của nông dân.

Thời gian qua, Trung ương Hội đã tham mưu, trình cấp có thẩm quyền ban hành các chủ trương, định hướng về hoạt động Hội, tập trung vào những lĩnh vực cụ thể, sát thực tiễn và trực tiếp với nông dân, khắc phục tình trạng chung chung, hình thức. Mục tiêu đặt ra là mỗi hoạt động của Hội đều phải mang lại lợi ích thiết thực, gần dân, sát dân, có hiệu quả để người nông dân có thể nhận thấy và đo đếm được những quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng mà tổ chức Hội mang lại.

Trên cơ sở đó, Trung ương Hội tập trung xây dựng các đề án trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xem xét, ban hành, hướng tới giải quyết những vấn đề cấp thiết của nông dân trong giai đoạn hiện nay.

Trước hết, về Đề án “Bồi dưỡng cán bộ Hội Nông dân các cấp, chi hội trưởng nông dân và nông dân sản xuất kinh doanh giỏi, nông dân xuất sắc giai đoạn 2025 - 2030”. Theo đồng chí Lương Quốc Đoàn, công tác đào tạo nông dân đang được quan tâm và đẩy mạnh hơn bao giờ hết. Trung ương Hội Nông dân Việt Nam phấn đấu mỗi năm có khoảng 50.000 hội viên, nông dân được đào tạo, bồi dưỡng.

Nhiệm vụ trọng tâm thứ hai là xây dựng đề án trình Thủ tướng Chính phủ nhằm hỗ trợ thành lập các tổ hợp tác, hợp tác xã, trong đó nông dân xuất sắc, nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi được xác định là lực lượng nòng cốt.

Theo đồng chí Lương Quốc Đoàn, hợp tác xã có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sản xuất nông nghiệp trong bối cảnh hiện nay. Nông dân khó có thể duy trì lợi thế cạnh tranh nếu tiếp tục sản xuất riêng lẻ, thiếu liên kết. Khi yêu cầu của thị trường trong nước và quốc tế ngày càng cao, việc tập hợp các hộ sản xuất thành những tổ chức kinh tế có quy mô, năng lực và khả năng phối hợp sẽ trở thành yêu cầu tất yếu.

Thị trường thế giới hiện nay không chỉ đặt ra yêu cầu về sản lượng, chất lượng sản phẩm mà còn ngày càng quan tâm đến các tiêu chuẩn trong toàn bộ quá trình sản xuất.

Những yêu cầu về bảo vệ môi trường, điều kiện an toàn lao động, sử dụng lao động chưa thành niên và thực hiện chính sách an sinh đối với người lao động hay quy trình, điều kiện và trách nhiệm của nhà sản xuất trong suốt quá trình tạo ra sản phẩm cũng ngày càng được chú trọng. Nếu không đáp ứng các tiêu chuẩn này, nông sản Việt Nam sẽ gặp khó khăn trong việc tiếp cận và duy trì thị trường xuất khẩu.

Ngay cả những mô hình có doanh thu 100-200 tỷ đồng mỗi năm, nếu chủ yếu hoạt động đơn lẻ, cũng có thể gặp khó khăn khi cạnh tranh với doanh nghiệp nước ngoài hoặc đàm phán với các đối tác lớn. Đặc biệt, khi Việt Nam tiếp tục mở cửa thị trường và thực hiện sâu rộng các hiệp định thương mại tự do, những tiêu chuẩn đối với nông sản sẽ ngày càng khắt khe hơn.

Vì vậy, Trung ương Hội xác định hỗ trợ liên kết, phát triển kinh tế tập thể là một trong những nhiệm vụ cần tập trung thực hiện. Bên cạnh hợp tác xã, Hội cũng khuyến khích phát triển các tổ hợp tác, tổ hội nghề nghiệp, chi hội nghề nghiệp, tạo nền tảng để nông dân liên kết trong sản xuất, kinh doanh.

Đồng chí Lương Quốc Đoàn mong muốn những Nông dân Việt Nam xuất sắc sẽ trở thành lực lượng nòng cốt trong quá trình này, trực tiếp vận động, tập hợp và dẫn dắt các hộ nông dân cùng tham gia. Với kinh nghiệm, điều kiện kinh tế, năng lực tổ chức, các mối quan hệ và uy tín trong cộng đồng, những nông dân tiêu biểu có nhiều lợi thế để đứng ra thành lập, điều hành các mô hình kinh tế tập thể, giúp các hộ sản xuất nhỏ có thêm cơ hội liên kết và phát triển.

Nhiệm vụ trọng tâm thứ ba là xây dựng đề án trình Thủ tướng Chính phủ về bảo đảm an toàn thực phẩm. Đây là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, gắn với toàn bộ quá trình sản xuất, bảo quản, chế biến và lưu thông nông sản.

Theo đồng chí Lương Quốc Đoàn, bên cạnh việc nâng cao sản lượng và chất lượng, người nông dân cần được trang bị đầy đủ kiến thức, ý thức và trách nhiệm trong bảo đảm an toàn thực phẩm. Điều này không chỉ quyết định chất lượng, giá trị sản phẩm khi đưa ra thị trường mà còn trực tiếp bảo vệ người sản xuất, uy tín nông sản và khả năng duy trì thị trường tiêu thụ.

Đặc biệt, đối với những nông dân sản xuất quy mô lớn, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết. Thực tế cho thấy, chỉ một lô hàng không đáp ứng tiêu chuẩn, không tuân thủ đúng quy định cũng có thể gây thiệt hại lớn, ảnh hưởng đến uy tín và khả năng tiêu thụ sản phẩm của cả một vùng trồng.

"An toàn thực phẩm là một trong những vấn đề hết sức quan trọng trong sản xuất nông nghiệp", đồng chí Lương Quốc Đoàn nhấn mạnh.

Bên cạnh các nhiệm vụ trên, Trung ương Hội cũng tập trung huy động, khai thác các nguồn lực tài chính để hỗ trợ nông dân phát triển sản xuất. Trong đó, Quỹ Hỗ trợ nông dân được xác định là một trong những kênh quan trọng. Hiện nguồn vốn của Quỹ đạt trên 7.000 tỷ đồng. Thời gian tới, Trung ương Hội sẽ tiếp tục tập trung nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, lựa chọn những mô hình trọng điểm, có tiềm năng mở rộng và khả năng nhân rộng để ưu tiên hỗ trợ.

Cùng với nguồn vốn, một yêu cầu quan trọng đặt ra hiện nay là phải thay đổi tư duy, chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp; từ chú trọng sản lượng sang nâng cao giá trị. Đây là những nhiệm vụ Trung ương Hội sẽ tập trung triển khai nhằm hỗ trợ nông dân, đặc biệt là lực lượng nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi.

Bên cạnh đó, Hội sẽ tăng cường phối hợp với các ngân hàng để hỗ trợ nông dân tiếp cận nguồn vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh. Công tác chuyển giao khoa học, công nghệ và thúc đẩy chuyển đổi số cũng được xác định là những nhiệm vụ hết sức quan trọng.

Theo đồng chí Lương Quốc Đoàn, với những trang trại, mô hình sản xuất có quy mô hàng chục ha, thậm chí hoạt động trên nhiều tỉnh, thành phố, việc ứng dụng chuyển đổi số sẽ giúp tiết kiệm đáng kể nguồn lực, nhân lực, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý và kiểm soát toàn bộ quy trình sản xuất. Trung ương Hội sẽ tập trung hỗ trợ nông dân tiếp cận, ứng dụng những giải pháp này vào thực tiễn.

Nông dân Việt Nam xuất sắc, nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi là "đầu tàu", "hạt nhân" dẫn dắt các phong trào thi đua yêu nước

Trước những yêu cầu trong giai đoạn mới, Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam Lương Quốc Đoàn nhấn mạnh: Vai trò của người nông dân, đặc biệt là những nông dân xuất sắc, có ý nghĩa hết sức quan trọng. Trung ương Hội mong muốn các nông dân tiêu biểu tích cực tham gia hoạt động của tổ chức Hội ở các cấp, chủ động đóng góp ý kiến, đề xuất, kiến nghị từ chính thực tiễn sản xuất, kinh doanh của mình.

Những ý kiến này sẽ là cơ sở để Trung ương Hội tập hợp, nghiên cứu, đề xuất các cơ chế, chính sách mới, góp phần khẳng định rõ hơn vai trò, vị thế của người nông dân trong phát triển nông nghiệp, nông thôn. "Mục tiêu là xây dựng những chính sách sát thực tiễn, hướng trực tiếp đến nông dân, đáp ứng đúng nhu cầu của người dân và tạo ra những đột phá mới cho lĩnh vực nông nghiệp, nông dân, nông thôn trong giai đoạn mới"- đồng chí Lương Quốc Đoàn nói.

Bên cạnh việc tham gia xây dựng chính sách, đồng chí Lương Quốc Đoàn mong muốn 96 Nông dân Việt Nam xuất sắc tiếp tục phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu và sức lan tỏa trong cộng đồng.

Từ kinh nghiệm, thành quả và những mô hình sản xuất, kinh doanh hiệu quả của mình, các nông dân tiêu biểu cần tiếp tục chia sẻ, lan tỏa những cách làm hay đến đông đảo hội viên, nông dân. Qua đó, nhân rộng các mô hình hiệu quả, hỗ trợ những hộ nông dân khác nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả sản xuất, đóng góp thiết thực cho cộng đồng và sự phát triển của nền nông nghiệp đất nước.

Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam Lương Quốc Đoàn cũng đề nghị các Nông dân Việt Nam xuất sắc tiếp tục đi đầu trong các phong trào do Hội Nông dân Việt Nam phát động, đặc biệt là phong trào phát triển kinh tế tập thể, đa dạng hóa các hình thức tổ chức sản xuất.

Các nông dân tiêu biểu cần tích cực tham gia các lớp bồi dưỡng để cập nhật thông tin, kiến thức và kỹ năng mới, từ đó vận dụng vào thực tiễn sản xuất, kinh doanh. Đồng thời, tiếp tục phát huy vai trò hạt nhân, nòng cốt trong xây dựng, phát triển kinh tế tập thể, liên kết với các hộ nông dân khác để mở rộng quy mô sản xuất, hình thành những sản phẩm hàng hóa có sức cạnh tranh cao trên thị trường trong nước và quốc tế.

Đồng thời, đồng chí Lương Quốc Đoàn đề nghị các Nông dân Việt Nam xuất sắc cần tiếp tục đồng hành với cấp ủy, chính quyền địa phương, nhất là trong bối cảnh cả nước đang vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

"Đây là mô hình mới, trong quá trình triển khai vẫn cần tiếp tục hoàn thiện để nâng cao hiệu quả hoạt động. Vì vậy, rất cần sự tham gia, ủng hộ và đồng hành của người dân, đặc biệt là những cá nhân tiên phong, gương mẫu, có uy tín và sức lan tỏa trong cộng đồng.

Với kinh nghiệm, kiến thức, điều kiện và uy tín của mình, các Nông dân Việt Nam xuất sắc có thể đóng góp tích cực vào các phong trào chung tại địa phương, đồng hành cùng cấp ủy, chính quyền trong quá trình triển khai các chủ trương, chính sách, góp phần đưa mô hình chính quyền địa phương hai cấp hoạt động ngày càng hiệu quả"- đồng chí Lương Quốc Đoàn bày tỏ.