Nhạc sĩ An Thuyên

Nhạc sĩ An Thuyên sinh ra và lớn lên tại làng Kẻ Đáy, huyện Quỳnh Lưu (cũ), tỉnh Nghệ An – một vùng quê giàu truyền thống văn hóa nghệ thuật. Gia đình ông vốn là một gánh hát, cha và các anh chị đều là diễn viên, vì vậy “dòng máu nghệ sĩ” đã sớm chảy trong con người nhạc sĩ An Thuyên từ thuở nhỏ. Năm 11 tuổi, ông đã biết thổi sáo, kéo nhị và theo đoàn của gia đình đi lưu diễn khắp nơi. Đến năm 15 tuổi, ông bắt đầu sáng tác ca khúc đầu tiên trong đời.

Sau khi tốt nghiệp Trường Văn hóa Nghệ thuật Nghệ An, An Thuyên về làm việc tại Phòng Văn nghệ của Ty Văn hóa Nghệ An. Năm 1975, ông nhập ngũ và hai năm sau được điều về công tác tại Đoàn Văn công Quân khu 4. Từ năm 1981 đến 1988, An Thuyên theo học tại Nhạc viện Hà Nội. Sau khi tốt nghiệp, ông làm việc tại Phòng Văn nghệ Quân đội. Đến năm 1992, ông chuyển sang công tác ở Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội và sau đó được bổ nhiệm làm Hiệu trưởng của trường.

Trong suốt sự nghiệp sáng tác, âm nhạc của An Thuyên luôn gắn liền với vẻ đẹp của làng quê Việt Nam, với sự mộc mạc, ngọt ngào của dân ca. Ông đã xây dựng cho mình một lối đi riêng, đậm đà bản sắc dân tộc, qua hàng loạt ca khúc mang âm hưởng dân gian như Ca dao em và tôi, Đêm nghe hát đò đưa nhớ Bác, Hành quân lên Tây Bắc, Em chọn lối này, Thơ tình của núi, Chín bậc tình yêu, Huế thương, Hà Nội tình yêu tôi, Biển và em...

Với những đóng góp lớn lao, nhạc sĩ An Thuyên từng nhận nhiều giải thưởng uy tín: Giải thưởng của Bộ Quốc phòng cho các ca khúc Hành quân lên Tây Bắc (1984) và Thơ tình của núi (1994); Giải Nhất của Bộ Văn hóa - Thông tin và Hội Nhạc sĩ Việt Nam cho Khi xe tăng qua miền quan họ (1985) và Mẹ Việt Nam anh hùng (1995); Giải Nhì Hội Nhạc sĩ Việt Nam cho Chín bậc tình yêu (1992). Năm 2007, ông được trao tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật. Ngày 2/1/2008, ông trở thành nhạc sĩ đầu tiên ở Việt Nam được phong quân hàm Thiếu tướng.

Không chỉ là nhạc sĩ tài hoa, An Thuyên còn là người thầy mẫu mực, truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ ca sĩ nổi tiếng như Hồ Quỳnh Hương, NSND Phạm Phương Thảo, Ngọc Anh, Vương Dung...

Chia sẻ với Dân Việt, NSND Phạm Phương Thảo từng thổ lộ: “Nhạc sĩ An Thuyên là người đặc biệt lắm! Thầy là người bạn lớn của nhiều người bởi sự tinh tế và thấu hiểu. Vì tôi sai trong hành xử, tôi càng nặng nghĩa với thầy.

Ngày trẻ tôi hay giận. Càng thân quý, tôi càng nhạy cảm nên dễ giận, đã giận là nhất định không chủ động làm lành. Trong lúc thực hiện một chương trình, thầy báo nhầm lịch cho tôi. Tới gần ngày diễn, thầy báo lại nhưng tôi đã nhận show khác, không thể đi hát cho thầy. Bị thầy mắng mà mình không sai, tôi giận thầy không gặp, không nói chuyện hơn 3 tháng. Đến khi nhận được tin thầy mất thì đã quá muộn để ăn năn, hối tiếc. Tôi ân hận đến mức về sau này tôi không giận ai được nữa”.

Năm 2015, nhạc sĩ An Thuyên qua đời đột ngột ở tuổi 66, sau cơn nhồi máu cơ tim. Sự ra đi quá nhanh của nhạc sĩ khiến không ít bạn bè và đồng nghiệp đau xót, bàng hoàng.

Nhạc sĩ Đức Trịnh

Nhạc sĩ Đức Trịnh, tên đầy đủ là Nguyễn Đức Trịnh, sinh năm 1957 tại Bắc Giang (cũ) nhưng lớn lên ở Hà Nội. Năm 1973, khi vừa tốt nghiệp phổ thông, ông đã khai thêm hai tuổi để đủ điều kiện nhập ngũ.

Nhạc sĩ Đức Trịnh từng chia sẻ: “16 tuổi tôi đi bộ đội, xuyên Việt, qua Campuchia, sang Lào, đi hầu khắp các tỉnh… Những năm tháng ấy cho tôi vốn sống quý giá. Có lần, một người đồng đội hy sinh, tôi được cấp trên giao ở lại trông coi anh ấy suốt đêm, chờ xe đến đưa đi, còn đơn vị tiếp tục hành quân. Khi còn nhỏ, tôi từng nghĩ ở cạnh người đã mất sẽ rất sợ, nhưng lúc ấy, không hiểu sao cảm giác ấy biến mất.

Khi có tình thương, có sự gắn bó, người ta vượt qua được nỗi sợ. Sau đó, tôi viết bài hát "Ước mong người lính". Nhiều khi vuốt mắt đồng đội, tôi không khóc, nhưng sau này, mỗi lần nhìn những bà mẹ già đi lang thang ngoài phố, lòng lại thấy cay cay”.

Sau khi rời quân ngũ, ông theo đuổi con đường âm nhạc. Năm 1991, Đức Trịnh tốt nghiệp hệ Đại học chuyên ngành Sáng tác, và đến năm 1997, ông hoàn thành chương trình Cao học cùng chuyên ngành tại Nhạc viện Hà Nội (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam).

Từ 2009 đến 2017, ông đảm nhiệm cương vị Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội. Năm 2012, ông được phong quân hàm Thiếu tướng, trở thành nhạc sĩ thứ hai trong quân đội (sau nhạc sĩ An Thuyên) đạt cấp bậc này.

Song song với sự nghiệp trong quân đội, ông còn có nhiều đóng góp cho đời sống âm nhạc Việt Nam. Từ năm 2010, ông giữ chức Phó Chủ tịch thường trực Hội Nhạc sĩ Việt Nam, và đến tháng 1/2022, ông được bầu làm Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam.

Nhạc sĩ Đức Trịnh từng nhận Giải thưởng Văn học Nghệ thuật Bộ Quốc phòng (1994–1999) và Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật (2012) với cụm tác phẩm gồm Miền xa thẳm, Tình yêu người lính, Ngược dòng Hương Giang, Hoa dại, Mưa xuân và Tượng đài vô danh. Ông cũng được phong tặng danh hiệu Nhà giáo Ưu tú vào năm 2010 – ghi nhận những đóng góp bền bỉ trong sự nghiệp đào tạo và sáng tạo nghệ thuật.