Hình ảnh chiếc Trống Đồng tại buổi triển lãm. Ảnh: Lâm Nhi

Tại Hà Nội mới đây, chương trình “Âm vang Trống Đồng trong tâm thức người Việt” diễn ra với sự tham gia của nhà sử học Lê Văn Lan, các nghệ sĩ, nghệ nhân cùng đông đảo công chúng yêu văn hóa truyền thống.

Trong phần trà đàm với chủ đề “Âm vang Trống Đồng trong tâm thức người Việt”, nhà sử học Lê Văn Lan đã dành nhiều thời gian phân tích những giá trị văn hóa, lịch sử và tư tưởng được lưu giữ trên Trống Đồng.

Theo ông, nhiều người thường nhìn Trống Đồng như một hiện vật khảo cổ hay một thành tựu kỹ thuật của người Việt cổ. Tuy nhiên, giá trị của Trống Đồng không chỉ nằm ở tuổi đời hàng nghìn năm hay kỹ thuật chế tác tinh xảo mà còn nằm ở những thông điệp văn hóa được gửi gắm trong từng hoa văn.

"Nhìn vào Trống Đồng, chúng ta không chỉ thấy trình độ chế tác của người xưa mà còn thấy cả thế giới quan và tư duy của họ về vũ trụ", nhà sử học Lê Văn Lan chia sẻ.

Phân tích các họa tiết trên mặt trống, ông cho biết hình tượng mặt trời luôn được đặt ở vị trí trung tâm, bao quanh là những vòng hoa văn, hình ảnh con người lao động, sinh hoạt, lễ hội và các biểu tượng thiên nhiên.

Theo nhà sử học, cách sắp đặt này phản ánh nhận thức của cư dân Việt cổ về thế giới xung quanh. Mặt trời được xem là trung tâm của sự sống, trong khi con người tồn tại trong mối quan hệ hài hòa với thiên nhiên và cộng đồng.

"Từ hàng nghìn năm trước, người Việt cổ đã quan sát rất kỹ sự vận động của trời đất. Những gì họ cảm nhận được về tự nhiên, về cuộc sống và cộng đồng đều được thể hiện trên mặt Trống Đồng", nhà sử học Lê Văn Lan chia sẻ.

Cũng theo nhà sử học Lê Văn Lan, chính những lớp ý nghĩa văn hóa đó đã khiến Trống Đồng vượt ra khỏi giá trị của một hiện vật khảo cổ thông thường để trở thành biểu tượng của bản sắc dân tộc.

Ông cho rằng việc tìm hiểu các biểu tượng văn hóa truyền thống không chỉ giúp công chúng hiểu rõ hơn về cội nguồn dân tộc mà còn góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa Việt Nam trong bối cảnh hội nhập và phát triển.

"Nếu chỉ nhìn Trống Đồng như một món đồ cổ thì chúng ta mới hiểu được một phần giá trị của nó. Điều quan trọng hơn là phải hiểu được tư duy, nhận thức và đời sống tinh thần của cha ông được gửi gắm trong đó", nhà sử học Lê Văn Lan nhấn mạnh.

Từ câu chuyện về giá trị tinh thần của Trống Đồng, chương trình tiếp tục đưa người tham dự đến với hành trình gìn giữ di sản trong đời sống hiện đại thông qua phần chia sẻ của ông Trần Hà Trung, người có nhiều năm nghiên cứu và tìm hiểu kỹ thuật đúc Trống Đồng.

Theo ông Trung, để hoàn thiện một chiếc Trống Đồng, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn phức tạp, từ tạo khuôn, lựa chọn nguyên liệu cho tới khâu đúc và hoàn thiện hoa văn.

"Đúc Trống Đồng đòi hỏi sự tỉ mỉ, kinh nghiệm và niềm đam mê. Đây không chỉ là công việc chế tác mà còn là cách để lưu giữ những giá trị văn hóa được truyền lại từ nhiều thế hệ", ông Trung chia sẻ.

Ông cho biết mỗi chiếc Trống Đồng không đơn thuần là một sản phẩm thủ công mà còn là kết tinh của tri thức, kỹ năng và tinh thần lao động của người Việt qua nhiều thời kỳ.

Không chỉ dừng lại ở câu chuyện lịch sử hay nghề thủ công truyền thống, chương trình còn mở rộng không gian trải nghiệm văn hóa thông qua các hoạt động nghệ thuật và thưởng trà.

Những chia sẻ về văn hóa trà Việt cùng các hoạt động trải nghiệm giúp người tham dự có thêm cơ hội tiếp cận những giá trị truyền thống dưới góc nhìn gần gũi hơn. Bên cạnh đó, phần trình diễn nghệ thuật kết hợp thư họa và âm nhạc cũng tạo nên không gian giao thoa giữa truyền thống và đương đại.

Là một trong những khách mời tham dự chương trình, bà Bùi Thục Anh, Tiến sĩ Văn hóa Hà Nội, Phó Tổng Thư ký phụ trách Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam, cho biết điều khiến bà ấn tượng nhất là chiều sâu của các nội dung được chia sẻ.

"Không chỉ được nghe nhà sử học Lê Văn Lan chia sẻ về Trống Đồng để hiểu thêm về nguồn gốc và những giá trị văn hóa của dân tộc, tôi còn được thưởng thức tranh của họa sĩ Thái Tĩnh và trải nghiệm văn hóa trà Việt. Tôi thấy nội dung chương trình rất giá trị, có chiều sâu và mang lại nhiều kiến thức bổ ích", bà Thục Anh nói.

Theo bà, việc kết hợp giữa tọa đàm, triển lãm, nghệ thuật trình diễn và trải nghiệm văn hóa đã giúp các giá trị truyền thống trở nên dễ tiếp cận hơn với công chúng đương đại.

Thông qua những câu chuyện về lịch sử, nghề thủ công, nghệ thuật và đời sống văn hóa, chương trình “Âm vang Trống Đồng trong tâm thức người Việt” không chỉ mang đến những kiến thức về Trống Đồng mà còn góp phần khơi gợi sự quan tâm của cộng đồng đối với các giá trị văn hóa dân tộc.

Từ những hoa văn được khắc trên mặt trống hàng nghìn năm trước đến những câu chuyện được kể lại hôm nay, Trống Đồng vẫn tiếp tục ngân vang như một biểu tượng của bản sắc Việt, lưu giữ ký ức về thế giới quan, tư duy và tâm thức của người Việt qua nhiều thế hệ.