Tình trạng thiếu nước, xâm nhập mặn ở ĐBSCL mùa khô năm 2024. Ảnh: Huỳnh Xây

Theo thông tin từ Cục Khí tượng thủy văn (Bộ NN&MT), ENSO đã chuyển sang trạng thái El Nino. Dự báo, trong thời kỳ từ tháng 9-11/2026, trạng thái El Nino tiếp tục duy trì cường độ mạnh đến rất mạnh với xác suất 100% (trong đó khoảng 93% đạt cường độ rất mạnh); thời kỳ từ tháng 10-12/2026 trạng thái El Nino có cường độ rất mạnh đạt xác suất cao nhất lên đến 95%; thời kỳ từ tháng 12/2026-02/2027, tiếp tục duy trì cường độ mạnh đến rất mạnh với xác suất 93%.

Xâm nhập mặn có thể làm ảnh hưởng tới 64.000 ha lúa ở ĐBSCL

Ngày 18/8, thông tin từ Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi (Bộ NN&MT) cho biết, tại vùng ĐBSCL tình trạng hạn hán, thiếu nước phụ thuộc vào mức độ xâm nhập mặn ở các cửa sông, phụ thuộc chính vào dòng chảy từ thượng nguồn sông Cửu Long về sông Cửu Long và diễn biến thủy triều từ biển.

Cục đưa ra hai kịch bản tác động tới khu vực ĐBSCL, với thời gian ảnh hưởng dự kiến từ cuối tháng 12/2026 và cao điểm từ tháng 1 đến tháng 4/2027.

Kịch bản rủi ro cao: Nguồn nước về ĐBSCL thấp hơn từ 5-10% so với TBNN, xâm nhập mặn sẽ ở mức không cao hơn mùa khô năm 2015-2016, ranh mặn 4g/l tại các của sông Cửu Long vào sâu từ 45-60km, sâu hơn từ 4-8 km so với TBNN; tại các cửa sông Vàm Cỏ vào sâu từ 90-100 km, sâu hơn từ 12-16km so với TBNN.

Xâm nhập mặn nguy cơ ảnh hưởng đến khoảng 64.000 ha lúa Đông Xuân (Tây Ninh 1.000ha, Đồng Tháp 18.000 ha, Vĩnh Long 10.000 ha, TP. Cần Thơ 20.000 ha, Cà Mau 15.000 ha) và khoảng 80.000 ha lúa - tôm ở các khu vực chủ yếu sử dụng nước mưa (An Giang 50.000 ha, Cà Mau 30.000 ha). Diện tích cây ăn trái có nguy cơ ảnh hưởng khoảng 19.000 ha ở các vùng ven biển (Tây Ninh 3.000ha, Đồng Tháp 6.000 ha, Vĩnh Long 10.000 ha).

Kịch bản rủi ro rất cao: Nguồn nước về ĐBSCL thấp hơn từ 15-20% so với TBNN, xâm nhập mặn sẽ ở mức tương đương mùa khô năm 2015-2016, ranh mặn 4g/l tại các cửa sông Cửu Long vào sâu từ 50-70km, sâu hơn từ 7-13km so với TBNN; tại các cửa sông Vàm Cỏ vào sâu từ 110-130 km, sâu hơn từ 30-42 km so với TBNN.

Nguy cơ ảnh hưởng đến khoảng 85.800 ha diện tích lúa Đông Xuân (Tây Ninh 1.800ha, Đồng Tháp 20.000ha, Vĩnh Long 12.000ha, TP. Cần Thơ 22.000ha, Cà Mau 30.000ha) và khoảng 120.000 ha diện tích lúa - tôm ở các khu vực canh tác chủ yếu sử dụng nước mưa (An Giang 80.000 ha, Cà Mau 40.000 ha). Diện tích cây ăn trái có nguy cơ ảnh hưởng khoảng 45.000 ha ở các vùng ven biển (Tây Ninh 3.000ha, Đồng Tháp 14.000 ha, Vĩnh Long 25.000 ha, Cần Thơ 3.000 ha).

Đối với khu vực Bắc Trung Bộ và duyên hải Nam Trung Bộ: Nguồn nước phục vụ sản xuất cho khu vực Bắc Trung bộ và duyên hải Nam Trung Bộ phụ thuộc chính vào mức độ trữ nước của các hồ chứa trong thời gian mùa mưa năm 2026. Thời gian ảnh hưởng cho cả sản xuất vụ Đông Xuân 2026-2027 và Hè Thu năm 2027 (từ tháng 12/2026 đến hết tháng 9/2027).

Vụ Đông Xuân 2026-2027, kịch bản rủi ro cao: Lượng mưa trong mùa mưa năm 2026 thấp hơn từ 10÷20% so với TBNN, đạt khoảng 300÷1.100mm ở khu vực Bắc Trung bộ; khoảng 600÷2.000 mm ở khu vực duyên hải Nam Trung Bộ; việc tích nước hồ chứa được thực hiện tốt, đạt tối thiểu 80÷90% dung tích thiết kế (DTTK) vào cuối mùa mưa thì nguồn nước cơ bản bảo đảm cho sản xuất vụ Đông Xuân năm 2026-2027 ở vùng công trình thủy lợi vừa và lớn phục vụ tưới.

Với các vùng ngoài hệ thống các công trình thủy lợi và công trình thủy lợi nhỏ phục vụ tưới có khả năng bị ảnh hưởng bởi hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn với tổng diện tích có thể bị ảnh hưởng khoảng 12.000÷25.000 ha (Bắc Trung bộ 2.000÷5.000 ha, duyên hải Nam Trung bộ 10.000÷20.000 ha).

Kịch bản rủi ro rất cao: Lượng mưa mùa mưa năm 2026 có khả năng thiếu hụt từ 20÷40% so với TBNN, đạt khoảng 200÷800mm ở khu vực Bắc Trung bộ; khoảng 400÷1.800 mm ở khu vực duyên hải Nam Trung Bộ, kết thúc mùa mưa các hồ chứa chỉ tích đạt 70- 80% DTTK, kết hợp nắng nóng, nhiệt độ cao hơn TBNN từ 1,0÷2,00C. Tổng diện tích các loại cây trồng có khả năng bị ảnh hưởng khoảng 25.000÷50.000 ha (Bắc Trung bộ 5.000÷10.000 ha, duyên hải Nam Trung bộ 20.000÷40.000 ha).

Vụ Hè Thu năm 2027: Nguy cơ hạn hán, thiếu nước xảy ra cao điểm từ tháng 6-8/2027 cho cây trồng ở các vùng ngoài hệ thống các công trình thủy lợi và công trình thủy lợi nhỏ phục vụ tưới.

Kịch bản rủi ro cao: Tổng diện tích có thể bị ảnh hưởng khoảng 58.000÷85.000 ha (Bắc Trung bộ 18.000÷25.000 ha, duyên hải Nam Trung bộ 40.000÷60.000 ha).

Kịch bản rủi ro rất cao: Tổng diện tích có thể bị ảnh hưởng khoảng 90.000÷120.000 ha (Bắc Trung bộ 30.000÷40.000 ha, duyên hải Nam Trung bộ 60.000÷80.000 ha).

Về tác động của El Nino đến nước sinh hoạt nông thôn vùng ĐBSCL, Cục cũng đưa ra 2 kịch bản.

Kịch bản rủi ro cao: Dự kiến có khoảng 55.300 hộ dân có nguy cơ ảnh hưởng thiếu nước sinh hoạt, chủ yếu là nhóm dân cư không có khả năng cấp nước tập trung, sống phân tán, rải rác các kênh rạch, vùng ven biển và một số đảo thuộc tỉnh An Giang, trong đó Vĩnh Long 12.500 hộ, An Giang 13.000 hộ, Cà Mau 28.000 hộ.

Kịch bản rủi ro rất cao: Dự kiến có khoảng 107.000 hộ dân có nguy cơ ảnh hưởng thiếu nước sinh hoạt, tập trung tại các tỉnh Vĩnh Long 28.500 hộ, An Giang 24.400 hộ, Cà Mau 43.000 hộ, Cần Thơ 11.300 hộ, trong đó có 18.600 hộ bị ảnh hưởng từ công trình cấp nước tập trung.

Chuẩn bị ứng phó với kịch bản rủi ro rất cao

Để triển khai các giải pháp phòng, chống hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn do ảnh hưởng của El Nino, ngày 18/8, Bộ NN&MT đã có văn bản gửi Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố khu vực Trung Bộ, Đông Nam Bộ và ĐBSCL.

Bộ đề nghị các địa phương tiếp tục thực hiện nghiêm túc các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 15/CĐ-TTg ngày 20/2/2026 về việc chủ động ứng phó với xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long và hạn hán, cháy rừng ở khu vực Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ và Văn bản số 1643/BNNMT-TL ngày 23/2/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về việc tổ chức thực hiện Công điện số 15/CĐ-TTg.

Tổ chức xây dựng, cập nhật phương án, kế hoạch phòng, chống hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn mùa khô năm 2026-2027 theo kịch bản rủi ro rất cao (xâm nhập mặn ở ĐBSCL tương đương năm 2019-2020; hạn hán, thiếu nước ở các vùng còn lại tương đương năm 2014-2016); xác định đầy đủ, chi tiết nguy cơ tác động của hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn đến sản xuất nông nghiệp, nước sinh hoạt nông thôn, cháy rừng, nuôi trồng thủy sản, chăn nuôi...

Tiếp tục theo dõi chặt chẽ thông tin được cung cấp từ Cục Khí tượng Thủy văn, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi và các cơ quan khoa học thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường để cập nhật, tổ chức thực hiện các giải pháp ứng phó với tác động của El Nino phù hợp với tình hình của địa phương.

Thực hiện tích nước hợp lý cho các hồ chứa thủy lợi, thủy điện trên địa bàn trong mùa mưa năm 2026, đảm bảo tích trữ được tối đa lượng nước theo năng lực công trình, đồng thời phải bảo đảm an toàn đập, hồ chứa nước, vùng hạ du và đề phòng mưa, lũ cực đoan.

Tổ chức rà soát, sắp xếp mùa vụ sản xuất, xác định thời điểm xuống giống phù hợp với tình hình nguồn nước bảo đảm tránh thời điểm hạn hán, xâm nhập mặn lên cao trùng với thời điểm cây trồng cần nước.

Chủ động cân đối khả năng cung cấp nguồn nước sinh hoạt tới từng hộ, thôn/ấp, xã ở các vùng thường xuyên thiếu nước sinh hoạt; tăng cường khuyến khích chuẩn bị trang, thiết bị phục vụ cấp và trữ nước cho các hộ gia đình ở những khu vực bị hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, như bồn trữ nước, máy lọc nước hộ gia đình, hóa chất xử lý nước,...

Tăng cường công tác truyền thông chủ động, lựa chọn đúng thời điểm, định hướng đúng mức độ, diễn biến của hạn hán, xâm nhập mặn để kịp thời phổ biến thông tin phục vụ chỉ đạo, điều hành phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn tới chính quyền cấp xã, người dân và cơ quan liên quan qua nhiều hình thức thông tin (website, hệ thống văn bản hành chính, nhóm zalo, email,…); tuy nhiên, tránh đưa thông tin gây hoang mang, cực đoan.