Khi ruộng lúa không chỉ cho một nguồn thu

Tại thôn Tây Sơn, xã Thái Hoà (tỉnh Phú Thọ) những đàn vịt giống siêu thịt Grimaud đầu tiên vừa được Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản tỉnh Phú Thọ bàn giao cho các hộ dân tham gia mô hình “Sản xuất lúa kết hợp chăn nuôi vịt theo hướng tuần hoàn, giảm phát thải” năm 2026.

Ba hộ dân tham gia mô hình gồm hộ bà Đỗ Thị Toan, ông Nguyễn Văn Tuyến và ông Nguyễn Minh Hải cùng tham gia mô hình.

Tổng cộng 3.600 con vịt giống được hỗ trợ, trong đó hộ ông Tuyến nhận 1.800 con, hai hộ còn lại mỗi hộ 900 con. Chương trình hỗ trợ 60% kinh phí con giống, thức ăn chăn nuôi; các hộ đối ứng 40%.

Tại xã Trạm Thản, cách làm tương tự cũng đang được triển khai trên diện tích 3ha lúa của hộ ông Trương Duy Nhất ở thôn Đặng. Mô hình kết hợp chăn thả vịt trên ruộng lúa một vụ với nuôi nhốt, quy mô 3.000 con vịt giống siêu thịt Grimaud.

Với ông Nhất, việc đưa vịt xuống ruộng không chỉ đơn thuần là thêm một vật nuôi. Đây là cách để gia đình ông khai thác tốt hơn chính diện tích đất đang canh tác.

Ông Nhất cho biết, trước đây người dân chủ yếu tập trung vào cây lúa, trong khi trên đồng ruộng vẫn còn nhiều nguồn thức ăn và điều kiện tự nhiên có thể tận dụng. Khi kết hợp nuôi vịt, người dân có thêm một sản phẩm để bán, đồng thời hướng tới giảm những khoản chi phí trong quá trình sản xuất.

“Làm nông bây giờ phải tính cả hiệu quả và môi trường. Nếu tận dụng được đồng ruộng để vừa trồng lúa, vừa nuôi vịt, có thêm thu nhập mà vẫn bảo đảm quy trình kỹ thuật thì người dân chúng tôi rất mong mô hình sớm cho hiệu quả để có thể nhân rộng, làm lâu dài”, ông Nhất chia sẻ.

Hướng đến cánh đồng lớn phát triển nông nghiệp tuần hoàn

Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường Phú Thọ, thay vì coi trồng trọt và chăn nuôi là hai hoạt động tách rời, mô hình lúa - vịt đang mở hướng mới phát triển kinh tế nông nghiệp trong cùng một chu trình sản xuất.

Đây cũng là điểm đáng chú ý trong quá trình chuyển đổi phương thức sản xuất nông nghiệp theo hướng tiết kiệm tài nguyên, giảm chất thải.

Bà Lê Thị Hà - Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản tỉnh Phú Thọ cho biết, mô hình lúa kết hợp chăn nuôi vịt được xây dựng theo hướng tận dụng hiệu quả nguồn lực sẵn có tại đồng ruộng, đồng thời kiểm soát tốt các yếu tố liên quan đến dịch bệnh, chất thải và an toàn sinh học.

Các hộ tham gia không chỉ nhận con giống và thức ăn mà còn được cán bộ chuyên môn hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, nuôi dưỡng, vệ sinh chuồng trại và đồng ruộng, chủ động phòng, chống dịch bệnh. Quá trình sản xuất, chăn nuôi cũng được yêu cầu ghi chép, quản lý theo hướng dẫn chuyên môn.

“Điều quan trọng của mô hình không chỉ nằm ở số lượng con giống hỗ trợ cho người dân, mà là thông qua quá trình thực hiện để bà con tiếp cận một phương thức sản xuất có quy trình, an toàn sinh học, sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên và từng bước giảm tác động đến môi trường,” bà Lê Thị Hà cho biết.

Từ thực tế tại Thái Hòa và Trạm Thản, có thể thấy mô hình lúa - vịt đang mở thêm một hướng tiếp cận cho sản xuất nông nghiệp ở cơ sở. Trên cùng diện tích, người dân có thể tạo ra nhiều sản phẩm hơn, tận dụng tốt hơn điều kiện tự nhiên và từng bước giảm sự phụ thuộc vào các nguồn đầu vào.

Đáng chú ý, mục tiêu của mô hình không dừng ở việc tăng năng suất hay thu nhập trong một vụ sản xuất. Thông qua việc quản lý chặt chẽ chất thải, bảo đảm an toàn sinh học và sử dụng hợp lý phụ phẩm, địa phương hướng tới hình thành phương thức sản xuất tuần hoàn, thân thiện với môi trường.

Bà Lê Thị Hà cho biết thời gian tới, ngành sẽ tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân chuyển từ sản xuất đơn lẻ sang mô hình nông nghiệp tuần hoàn, đầu tư bài bản, từng bước hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung.

Trên cơ sở đánh giá hiệu quả mô hình, tỉnh sẽ xem xét nhân rộng, hướng tới nâng cao thu nhập, chất lượng nông sản, giảm phát thải, bảo vệ môi trường và phát triển nông nghiệp bền vững.