Người cao tuổi đua nhau tiêm thuốc “bổ não”, chuyên gia nói gì?

Nhiều người cao tuổi truyền tai nhau về loại thuốc có tác dụng “bổ não” với mong muốn cải thiện trí nhớ, giảm đau đầu hay thậm chí ngừa đột quỵ, sa sút trí tuệ. Thế nhưng loại thuốc này có thực sự hiệu quả như lời đồn?

Thời gian gần đây, tại nhiều tỉnh thành Việt Nam xuất hiện trào lưu tiêm truyền “bổ não” cho người cao tuổi, thậm chí tiêm tại nhà, tiêm ở spa, tiêm theo “liệu trình định kỳ”.

Tháng 2/2026, Trung tâm Y tế khu vực Hữu Lũng (Lạng Sơn) tiếp nhận một nam bệnh nhân 61 tuổi trong tình trạng sốt cao 39 độ C, rét run, co quắp hai tay chân, mệt nhiều và khó thở nhẹ. Người bệnh có tiền sử tăng huyết áp, từng tai biến mạch máu não và đặt stent động mạch vành. Khai thác bệnh sử, gia đình cho biết khoảng 5 ngày trước khi nhập viện, ông tự tiêm thuốc Cerebrolysin tại nhà. Khoảng hai giờ sau mũi tiêm, bệnh nhân xuất hiện rét run, co quắp tay chân và khó thở. Các bác sĩ theo dõi phản vệ độ II do Cerebrolysin.

Chỉ cần gõ từ khóa "tiêm thuốc bổ não tại nhà" trên mạng xã hội, người dùng dễ dàng bắt gặp hàng loạt bài đăng quảng cáo kèm hình ảnh minh họa. Trong vài năm gần đây, nhiều nơi xuất hiện trào lưu tiêm truyền "bổ não" cho người cao tuổi, thậm chí tiêm tại nhà, tiêm ở spa, tiêm theo "liệu trình định kỳ".

Chia sẻ về vấn đề này, PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cho biết, từng gặp trường hợp một phụ nữ ngoài 60 tuổi bị tăng huyết áp, đang điều trị theo đơn chuyên khoa nhưng gần đây xuất hiện chóng mặt nhiều.

Khi trao đổi với gia đình, PGS Hiếu mới biết người bệnh nhiều năm nay vẫn duy trì việc tiêm thuốc bổ não vài tháng một lần, mỗi lần 1-2 mũi. Từ đầu năm, người bệnh không tiêm nữa và gia đình cho rằng đây có thể là nguyên nhân khiến bà đau đầu, chóng mặt.

Theo PGS Hiếu, đây là một cách suy luận không có cơ sở. Đáng lo hơn, việc tìm địa chỉ tiêm thuốc bổ não hiện đang khá dễ dàng. Chỉ cần tìm kiếm trên mạng, người dân có thể bắt gặp nhiều số điện thoại quảng cáo dịch vụ, trong khi việc tiêm truyền không đúng chỉ định có thể gây ra những rủi ro không đáng có.

PGS Hiếu chia sẻ, thuốc bổ não là cách gọi dân gian cho một số loại thuốc được sử dụng với mục đích hỗ trợ chức năng não bộ. Các thuốc dạng tiêm, truyền thường được xếp vào một số nhóm như thuốc tác động đến quá trình sử dụng oxy của tế bào não, thuốc giãn mạch não hoặc thuốc phối hợp các cơ chế này. Một số thuốc thường được nhắc đến gồm Cerebrolysin, Piracetam, Citicoline, Cinnarizin hay Phezam.

Thuốc bổ não dạng tiêm có công dụng tăng cường tuần hoàn máu lên não nhờ cơ chế giãn mạch não, cải thiện trí nhớ và giấc ngủ nhờ tăng sử dụng oxy của các tế bào não. Nó có thể hỗ trợ phục hồi nhanh và giảm thiểu các hậu quả của phẫu thuật, chấn thương sọ não, đột quỵ cấp nhờ cả 2 cơ chế của nhóm thuốc này. Tuy nhiên, việc sử dụng các thuốc này không đồng nghĩa với việc bất cứ ai cũng cần tiêm để “bổ não”.

PGS Hiếu nhấn mạnh, những chỉ định sử dụng thuốc “bổ não” đường tiêm, truyền chủ yếu dùng trong các trường hợp cấp cứu đột quỵ, chấn thương sọ não, chóng mặt tiền đình cấp... Chưa một loại thuốc bổ não nào được khuyến cáo tiêm truyền dự phòng đột quỵ, tăng trí nhớ.

PGS Nguyễn Lân Hiếu chỉ mặt “đơn thuốc bổ não" tốt nhất

Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cho hay, giống các thuốc sử dụng bằng đường tiêm, truyền khác, thuốc bổ não cũng có thể gây ra tác dụng không mong muốn. Người bệnh có thể gặp phản ứng tại vị trí tiêm như sưng, đỏ, ngứa; một số trường hợp xuất hiện rối loạn tiêu hóa, buồn ngủ hoặc ngủ gà. Tùy loại thuốc, các tác dụng không mong muốn và nguy cơ tương tác với bệnh lý nền, thuốc đang sử dụng cũng cần được lưu ý.

Đáng chú ý, thuốc sử dụng đường tiêm, truyền luôn tiềm ẩn nguy cơ phản ứng dị ứng nghiêm trọng, trong đó có sốc phản vệ. Vì vậy, việc tiêm thuốc cần được thực hiện tại cơ sở đủ điều kiện, có nhân viên y tế theo dõi và phương tiện cấp cứu phù hợp.

“Không nên vì nghĩ đây là thuốc bổ mà xem nhẹ những nguy cơ của đường tiêm truyền. Việc sử dụng thuốc đường tiêm trong khi người bệnh hoàn toàn có thể uống thuốc là không hợp lý. Nhiều thuốc có cả dạng uống và dạng tiêm, trong đó đường tiêm, truyền thường được lựa chọn trong những tình huống có chỉ định cụ thể, chẳng hạn khi người bệnh không thể sử dụng thuốc đường uống hoặc cần xử trí trong bối cảnh cấp cứu”, PGS Hiếu cảnh báo.

PGS Hiếu cho rằng, việc rủ nhau đi tiêm “thuốc bổ não” đang trở thành một thói quen ở một bộ phận người lớn tuổi. Có người vài tháng lại tiêm một lần, thậm chí tìm dịch vụ tiêm truyền tại nhà với mong muốn hết đau đầu, chóng mặt, ngủ ngon hơn hoặc phòng tai biến.

Theo ông, những nhu cầu này cần được giải quyết bằng việc tìm đúng nguyên nhân gây bệnh thay vì tìm đến những mũi tiêm không có chỉ định. Người bị đau đầu, chóng mặt, mất ngủ hoặc suy giảm trí nhớ cần được bác sĩ thăm khám để xác định nguyên nhân. Với người có tăng huyết áp hoặc các bệnh lý mạn tính, việc kiểm soát tốt bệnh nền mới là yếu tố quan trọng để giảm nguy cơ biến chứng.

“Thay vì rủ nhau đi tiêm, mọi người hãy rủ nhau đi đo huyết áp định kỳ, đi bộ buổi sáng, ngủ đúng giờ, ăn nhạt bớt. Đây mới là ‘đơn thuốc bổ não’ tốt nhất và miễn phí”, PGS Nguyễn Lân Hiếu khuyến cáo.

Đồng quan điểm trên, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam cho hay, để phòng bệnh, không thể trông chờ vào vài mũi thông mạch, mà phải kiểm soát huyết áp, đường huyết, cholesterol, dùng thuốc chống kết tập đúng chỉ định. Do đó, bảo vệ trí nhớ người cao tuổi là một lộ trình toàn diện, kéo dài, dựa trên chẩn đoán chuyên khoa, điều trị thuốc đặc hiệu, kiểm soát toàn diện bệnh nền, thay đổi lối sống…

Duy trì vận động đều đặn, ăn uống khoa học, ngủ đủ, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu. Tham gia các hoạt động kích thích trí tuệ (đọc, chơi cờ, học cái mới) và giao tiếp xã hội tích cực để tăng "dự trữ nhận thức". Đồng thời nhấn mạnh, chăm sóc não bộ người cao tuổi không phải là chuyện "chọn thuốc nào để tiêm", mà là xây dựng cả một hệ sinh thái an toàn cho não như môi trường sống, thói quen, điều trị bệnh nền, hỗ trợ tâm lý.