Toàn cảnh phiên họp toàn thể lần thứ tư, cho ý kiến vào các Hồ sơ định hướng sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, định hướng chính sách sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản, định hướng xây dựng Dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất). Ảnh: QH

Chiều ngày 13/8, tại Nhà Quốc hội, Uỷ ban Kinh tế và Tài chính tổ chức Phiên họp toàn thể lần thứ tư, cho ý kiến vào các hồ sơ định hướng sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, định hướng chính sách sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản, định hướng xây dựng Dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất). Các Uỷ viên Trung ương Đảng: Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi chủ trì phiên họp.

Cùng dự có các Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính, các Uỷ viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách và các ĐBQH là thành viên tại Uỷ ban Kinh tế và Tài chính; đại diện Thường trực Hội đồng Dân tộc và các Uỷ ban của Quốc hội.

Về phía các Bộ, ngành có: các Uỷ viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng, Thượng tướng Nguyễn Quang Ngọc - Thứ trưởng Bộ Quốc phòng; Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Thị Phương Hoa, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương, Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước Trần Minh Khương, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Biên Thùy cùng đại diện các Bộ, ngành, địa phương, Hiệp hội…

Một dự án chỉ có một con đường tiếp cận và một đầu mối chịu trách nhiệm

Tham gia góp ý kiến vào Hồ sơ định hướng sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 tại phiên họp, đại biểu Nguyễn Cao Sơn (Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ) cho rằng, nguyên tắc của Luật phải làm cho nhà đầu tư dự đoán được 4 yếu tố trước khi bỏ vốn: con đường tiếp cận đất đai, chi phí, thời điểm có mặt bằng sạch và thời hạn khai thác dự án. Từ đó, đại biểu đưa ra đề xuất nhằm bảo đảm một dự án chỉ có một con đường tiếp cận và một đầu mối chịu trách nhiệm.

Các quy định về đấu giá, đấu thầu và thỏa thuận hiện còn định tính, đại biểu đề nghị quy định tiêu chí khép kín, xác lập việc tiếp cận đất đai ngay từ đầu có giá trị xuyên suốt, không để việc chuyển hồ sơ nội bộ làm phát sinh thủ tục hay kéo dài thời gian của doanh nghiệp.

Về trả tiền thuê đất một lần phải đi cùng thời hạn khai thác và quyền tài sản tương xứng, đại biểu đồng tình giữ quy định về trả tiền thuê đất một lần đối với hạ tầng khu công nghiệp, khu công nghệ và bất động sản du lịch, nghỉ dưỡng. Tuy nhiên đại biểu cho rằng đây là khoản vốn rất lớn nộp khi chưa có doanh thu.

Trong khi khoản 2 Điều 80 vẫn quy định thời hạn thông thường không quá 50 năm (trường hợp đặc biệt không quá 70 năm). Do đó, đại biểu đề nghị sửa Điều 80 và Luật Đầu tư áp dụng thời hạn 70 năm cho nhóm dự án này; đối với hạ tầng chiến lược đặc biệt cần nghiên cứu đến 99 năm theo tiêu chí chặt chẽ và rà soát định kỳ.

Đồng thời, thời gian Nhà nước chậm bàn giao đất sạch, chậm thủ tục hoặc thay đổi quy hoạch không tính vào thời hạn tiến độ; nhà đầu tư phải được thế chấp, góp vốn, chuyển nhượng và cho thuê lại trong thời hạn còn lại.

Với xử lý dứt điểm khi đạt ngưỡng kép 75%, nghị quyết 18-NQ/TW xác định khi đại đa số người sử dụng đất đồng thuận và nhà đầu tư đã thỏa thuận phần lớn diện tích thì Nhà nước thu hồi phần còn lại. Tuy nhiên, dự thảo lại quy định HĐND cấp tỉnh xem xét thông qua, tạo thêm một vòng "xin - cho".

Đại biểu không tán thành ý kiến đề nghị thêm số tuyệt đối người có đất thu hồi, vì cùng tỷ lệ đồng thuận, dự án càng lớn sẽ càng khó thực hiện và thiểu số có thể phủ quyết vô thời hạn. Đại biểu đề xuất thiết kế 2 tầng: HĐND cấp tỉnh công khai thông qua danh mục dự án và chốt mẫu số ngay trước khi thỏa thuận; khi hết hạn và đạt đồng thời từ 75% diện tích và từ 75% số người sử dụng đất trở lên thì UBND phải thu hồi phần còn lại, không xem xét lại dự án và không thương lượng giá lần thứ hai.

Đồng thời, ấn định thời gian 15 ngày làm việc để xác nhận đạt ngưỡng; 30 ngày tiếp theo phê duyệt phương án bồi thường và ban hành quyết định thu hồi; 60 ngày để chi trả, tái định cư và bàn giao. Nếu người có đất không nhận tiền thì gửi vào tài khoản bảo đảm; trường hợp đã bảo đảm quyền lợi mà vẫn không bàn giao thì cưỡng chế theo Điều 39.

Cần có hướng mở ra cơ chế để các địa phương thu hồi đất tạo đất sạch cho các dự án trọng điểm

Đồng tình với quan điểm cần mở rộng cơ chế thu hồi đất tạo quỹ đất sạch, đại biểu Nguyễn Trúc Sơn, (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) cho rằng muốn tăng được nguồn thu từ đất sạch Luật sửa đổi cần có hướng mở ra cơ chế để các địa phương thu hồi đất tạo đất sạch cho các dự án trọng điểm.

Đối với hạ tầng khu, cụm công nghiệp, đại biểu Nguyễn Trúc Sơn đề xuất, nếu là đầu tư công thì giao UBND cấp tỉnh định giá cụ thể rồi cho thuê, chứ không đưa ra đấu giá. "Nếu mở rộng mấy trăm héc-ta đầu tư hạ tầng rồi mỗi dự án vào lại đem ra đấu giá thì 10 năm chưa thu hút được nhà đầu tư, vướng Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và cản trở rất lớn đến tăng trưởng của địa phương", đại biểu nhấn mạnh.

Nêu góc nhìn từ cơ quan chuyên trách của Quốc hội, Ủy viên hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Trịnh Xuân An đánh giá cao cơ quan soạn thảo đã tiếp thu và đưa ra 7 nhóm chính sách lớn. Về quy định thu hồi đất, đại biểu ghi nhận việc gom nhóm thành 7 dòng giúp cấu trúc mạch lạc hơn, nhưng lưu ý các quy định liên quan đến tỷ lệ thỏa thuận 75% hay tiêu chí "thực sự cần thiết" thu hồi đất vẫn sẽ là điểm gây tranh luận, cần tiếp tục làm rõ.

Đại biểu Trịnh Xuân An cũng đặc biệt nhấn mạnh đến yêu cầu tái thiết cuộc sống sau thu hồi đất. Luật cần đưa vào các tiêu chí định lượng cụ thể như: chất lượng nhà ở, hạ tầng, khả năng tiếp cận y tế, giáo dục, việc làm, thu nhập và khả năng phục hồi sinh kế cho người dân có đất bị thu hồi, bảo đảm nguyên tắc cuộc sống sau thu hồi đất bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.