Nghệ thuật pha trà là một phần trong những tri thức dân gian gắn với cây chè và sản phẩm trà Thái Nguyên. Ảnh: Ngô Huy

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thái Nguyên đang phối hợp với Viện Nghiên cứu Lịch sử và Văn hóa Việt Nam triển khai lập hồ sơ khoa học đề nghị đưa Tri thức dân gian “Văn hóa trà Thái Nguyên” vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2026.

Để hoàn thiện hồ sơ, các cơ quan chuyên môn cùng đơn vị tư vấn đang tiến hành khảo sát, điền dã, điều tra, thống kê, kiểm kê và thu thập tư liệu tại những địa bàn có hoạt động sản xuất, chế biến, thưởng trà cũng như lưu giữ các tri thức, tập quán liên quan đến văn hóa trà.

Nội dung khảo sát tập trung vào nhận diện những giá trị được cộng đồng gìn giữ và thực hành trong quá trình gắn bó với cây chè, từ kinh nghiệm sản xuất, chế biến đến cách sử dụng, thưởng thức trà và trao truyền các tri thức liên quan qua nhiều thế hệ.

Các nguồn tư liệu sau khi thu thập sẽ được tổng hợp, phân tích và đánh giá nhằm làm rõ hiện trạng, phạm vi phân bố, chủ thể thực hành cùng những giá trị tiêu biểu của Tri thức dân gian “Văn hóa trà Thái Nguyên”.

Đây là cơ sở quan trọng để nhận diện văn hóa trà không chỉ ở góc độ một sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, mà còn là hệ thống tri thức và tập quán đã hình thành, được cộng đồng thực hành, gìn giữ và trao truyền trong đời sống.

Song song với công tác điều tra, kiểm kê, đơn vị thực hiện sẽ xây dựng lý lịch di sản; ghi hình, ghi âm các hoạt động thực hành và truyền dạy tri thức dân gian; xây dựng bản đồ phân bố di sản, đồng thời hệ thống hóa những nguồn tư liệu liên quan.

Việc thu thập và hệ thống hóa các tư liệu này nhằm làm rõ hơn những giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học và nghệ thuật được hình thành trong quá trình cộng đồng gắn bó với cây chè và sản phẩm trà Thái Nguyên.

Thông qua hồ sơ khoa học, những tri thức dân gian gắn với văn hóa trà sẽ được nhận diện một cách đầy đủ, có hệ thống hơn, từ đó làm rõ chủ thể đang thực hành, gìn giữ và trao truyền di sản trong cộng đồng, đồng thời mở ra hướng phát huy văn hóa trà một cách phù hợp, gắn với phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.